دستاوردهای اخیر چین در حوزه هوش مصنوعی و تولید تراشههای پیشرفته، بازارهای مالی جهان را ملتهب کرده و موجب شکلگیری شکافهای جدی میان مدیران ارشد تکنولوژی در دره سیلیکون و سردرگمی در دولت «دونالد ترامپ» شده است. غولهای فناوری آمریکا اکنون با واقعیتِ محصولات پیشرفته و ارزانقیمت رقیب چینی روبهرو شدهاند؛ این امر صنعت تکنولوژی آمریکا را دچار دودستگی کرده است و مدام شکاف آن بیشتر میشود.
اصلیترین تهدید برای موقعیت مسلط دره سیلیکون، عرضه مدلهای هوش مصنوعی متنباز و وزنباز توسط شرکتهای چینی است که رایگان قابل دریافت و استفاده هستند. مدلهایی مثل Kimi K3 شرکت مونشات، از نظر توان پردازشی قابلیت رقابت با محصولات انحصاری و گرانقیمت شرکتهای آمریکایی مانند OpenAI و آنتروپیک را دارند.
ظهور این جایگزینهای قدرتمند و رایگان، سران تکنولوژی و سیاستگذاران کاخ سفید را درباره نحوه برخورد با مدلهای چینی به دو جبهه متفاوت تقسیم کرده است.
دو دستگی در دره سیلیکون و واشنگتن بر سر مدلهای چینی
به گفته گاردین، در یک سوی این اختلاف، تولیدکنندگان تراشه قرار دارند که افزایش استفاده از هوش مصنوعی را فرصتی برای افزایش درآمد خود میدانند. همچنین شرکتهایی که از انحصار روزافزون اوپنایآی و آنتروپیک نگران هستند، از مدلهای متنباز استقبال میکنند. در مقابل، شرکتهای انحصاری مانند اوپنایآی و آنتروپیک با فشارهای شدید مالی روبهرو شدهاند و ادعا میکنند مدلهای چینی خطرات امنیتی دارند.
این شکاف به کابینه دولت آمریکا نیز رسیده است. «اسکات بسنت»، وزیر خزانهداری ایالات متحده، احتمال تحریم شرکتهای هوش مصنوعی چین به دلیل سرقت مالکیت فکری را مطرح کرده است. درهمینحال، «هاوارد لوتنیک»، وزیر بازرگانی، نامههای متعددی از سوی بنیانگذاران استارتاپهای فناوری دریافت کرده که در آن خواستار عدم قطع دسترسی به مدلهای متنباز شدهاند.
در پی انتشار اخباری مبنیبر تصمیم احتمالی دولت ترامپ برای ممنوعیت مدلهای متنباز چینی، ائتلافی از شرکتهای بزرگ شامل مایکروسافت، انویدیا، پالانتیر و متا با انتشار نامهای از قانونگذاران خواستند از اعمال محدودیت بر مدلهای متنباز خودداری کنند. همچنین «جنسن هوانگ»، مدیرعامل انویدیا، با حضور در کنگره آمریکا به رایزنی با رهبران دو حزب پرداخت.
در این گیرودار، دو شرکت اوپنایآی و آنتروپیک اعلام کردند مدلهای آنها طی آزمونهای امنیت سایبری از کنترل خارج شده و به سازمانهای خارجی نفوذ کردهاند. این حوادث دونالد ترامپ را در برابر پرسشهایی درباره اعمال محدودیتهای امنیتی بیشتر قرار داد. ترامپ دراینباره گفته است:
«ما باید از هر دو جهت محتاط باشیم. نمیخواهیم دستوپای شرکتهای خودمان را ببندیم و ناگهان ببینیم پس از چین در جایگاه دوم قرار گرفتهایم. من بسیاری از این مدیران را میشناسم و نمیخواهم مانع کارهای بزرگ آنها شوم.»
اگرچه دولت ترامپ هنوز درباره محدودسازی مدلهای هوش مصنوعی چین به تصمیم قطعی نرسیده، اقدامات سختی را علیه صنعت رباتیک این کشور آغاز کرده است. کمیسیون ارتباطات فدرال (FCC) واردات و استفاده از رباتهای انساننما ساخت چین را به دلیل تهدیدهای امنیتی ممنوع اعلام کرد.
رباتهای ساخت شرکتهای چینی مانند Unitree که ویدیوهای حرکات موزون و تعامل آنها با انسانها در شبکههای اجتماعی بسیار پربازدید شده بود، اکنون از سوی کمیسیون ارتباطات فدرال متهم به جاسوسی، سرقت دادهها و آسیب به زنجیره تامین و تولید آمریکا شدهاند.
نگرانیها از پیشرفتهای تکنولوژیک چین ابعاد مالی سنگینی نیز برجای گذاشته است. گزارشها مبنیبر آغاز تولید انبوه تراشههای اختصاصی هوش مصنوعی در چین، موجی از نگرانی را در بورس ایجاد کرد. افشای این خبر به فروش گسترده سهام شرکتهای سختافزاری منجر شد و ظرف مدت کمی، نزدیک به ۱ تریلیون دلار از ارزش بازار سایر سازندگان تراشه کاسته شد.
درکل پیشرفتهای شتابان چین در تولید هوش مصنوعی متنباز، رباتیک و تراشههای سختافزاری، معادله برتری تکنولوژیک آمریکا را برهم زده است. اختلافنظر عمیق میان بزرگان دره سیلیکون و تردید سیاستگذاران واشنگتن میان حفظ امنیت ملی و جلوگیری از عقبماندن از چین، نشان میدهد فشار بر دولت آمریکا برای اتخاذ سیاستهای جدید روبهافزایش خواهد بود.
