اقتصاد رمزارزی ایران زیرزمینی‌تر از همیشه؛ فشار همزمان تحریم، فیلترینگ و قطعی اینترنت

اقتصادآنلاین – مسیحا حیدریان؛ بازار رمزارز‌ها در ایران حالا دیگر صرفاً یک بازار سرمایه‌گذاری نوظهور نیست؛ بلکه برای بخش بزرگی از کاربران، به مسیری برای حفظ ارزش دارایی، انتقال پول و حتی ادامه فعالیت اقتصادی تبدیل شده است. با این حال، کاربران ایرانی در شرایطی در این بازار فعالیت می‌کنند که همزمان با تحریم‌های بین‌المللی، محدودیت‌های اینترنتی و فیلترینگ گسترده نیز مواجه‌اند؛ وضعیتی که باعث شده فعالیت در بازار جهانی کریپتو برای بسیاری از معامله‌گران ایرانی به یک مسیر پرریسک و زیرزمینی تبدیل شود.

در همین رابطه، مهکامه شریف‌زاد رییس هیات مدیره انجمن بلاکچین ایران در گفت‌و‌گو با اقتصادآنلاین، از شکل‌گیری یک اقتصاد پنهان در حوزه رمزارز سخن گفت؛ اقتصادی که به گفته او، زیر فشار همزمان تحریم و محدودیت اینترنت، روزبه‌روز غیرشفاف‌تر و پرهزینه‌تر می‌شود.

محدودیت اینترنت فقط سرعت را کم نکرد؛ امنیت کاربران هم آسیب دید

شریف‌زاد با اشاره به تاثیر اختلال‌های اینترنتی بر بازار رمزارز کشور اظهار کرد: برخلاف تصور برخی سیاست‌گذاران، محدودیت اینترنت فقط روی شبکه‌های اجتماعی اثر نگذاشته و عملاً بخشی از زیرساخت فعالیت کاربران رمزارزی را مختل کرده است.

او افزود : بسیاری از معامله‌گران ایرانی برای دسترسی به صرافی‌های خارجی، کیف‌پول‌ها و پلتفرم‌های مالی غیرمتمرکز ناچار به استفاده دائمی از VPN و ابزار‌های تغییر IP هستند؛ موضوعی که علاوه بر افزایش هزینه‌ها، ریسک امنیتی بالایی نیز ایجاد کرده است.

به گفته رییس انجمن بلاکچین ایران، قطع و وصل شدن اینترنت یا تغییر ناگهانی IP می‌تواند باعث حساس‌شدن سیستم‌های امنیتی صرافی‌های خارجی شود و حتی به مسدودشدن حساب کاربران منجر شود.

وی خاطرنشان کرد: کاربری که در کشور‌های دیگر فقط دغدغه تحلیل بازار و مدیریت سرمایه دارد، در ایران باید همزمان نگران کیفیت VPN، لو رفتن IP و امنیت حسابش هم باشد.

معامله‌گر ایرانی چگونه هنوز در بایننس فعالیت می‌کند؟

رییس هیات‌مدیره انجمن بلاکچین ایران در ادامه با اشاره به محدودیت‌های Binance برای کاربران ایرانی گفت: بایننس سال‌هاست به‌صورت رسمی به ایران سرویس نمی‌دهد، اما واقعیت این است که بخش قابل توجهی از معامله‌گران ایرانی هنوز در این صرافی فعال‌اند.

او توضیح داد: کاربران حرفه‌ای معمولاً دیگر از VPN‌های معمولی استفاده نمی‌کنند و به سمت VPS یا IP ثابت رفته‌اند تا احتمال شناسایی موقعیت جغرافیایی‌شان کاهش پیدا کند.

وی اضافه کرد: بخشی از کاربران هم به استفاده از حساب‌های احراز هویت‌شده کشور‌های دیگر روی آورده‌اند که خودش یک بازار خاکستری جدید ایجاد کرده است.

به گفته شریف‌زاد، همین شرایط باعث شده هزینه فعالیت برای کاربران ایرانی نسبت به معامله‌گران سایر کشور‌ها به‌مراتب بالاتر باشد. او تصریح کرد: کاربر ایرانی علاوه بر کارمزد صرافی، عملاً هزینه تحریم را هم پرداخت می‌کند؛ از خرید VPN و سرور گرفته تا ریسک ازدست‌رفتن حساب و دارایی.

پروژه‌های ایرانی از بازار جهانی عقب مانده‌اند

شریف‌زاد در بخش دیگری از این گفت‌و‌گو به وضعیت پروژه‌های بلاکچینی ایرانی اشاره و بیان کرد: بسیاری از استارتاپ‌ها و پروژه‌های داخلی عملاً از بازار جهانی حذف شده‌اند یا امکان رشد بین‌المللی ندارند.

این فعال رمزارز افزود: وقتی یک پروژه ایرانی نمی‌تواند به راحتی سرمایه جذب کند، حساب بین‌المللی داشته باشد یا حتی در برخی پلتفرم‌های جهانی ثبت‌نام کند، طبیعتاً رقابت با پروژه‌های بین‌المللی برایش دشوار می‌شود.

وی ادامه داد: بسیاری از توسعه‌دهندگان ایرانی برای فعالیت حرفه‌ای مجبور شده‌اند هویت یا محل فعالیت خود را تغییر دهند تا بتوانند با شرکت‌ها و سرمایه‌گذاران خارجی همکاری کنند. در عمل، بخشی از اکوسیستم بلاکچین ایران ناچار شده مهاجرت پنهان انجام دهد؛ یعنی پروژه ایرانی است، اما دیگر با نام و هویت ایرانی فعالیت نمی‌کند.

هزینه پنهانی که کسی درباره آن حرف نمی‌زند

رییس هیات‌مدیره انجمن بلاکچین ایران معتقد است مهم‌ترین آسیبی که تحریم و فیلترینگ به بازار رمزارز کشور وارد کرده، افزایش نااطمینانی و حرکت فعالیت‌ها به سمت فضای غیرشفاف است.

او اظهار کرد: وقتی دسترسی رسمی محدود می‌شود، بازار به سمت واسطه‌ها، حساب‌های اجاره‌ای و مسیر‌های غیررسمی حرکت می‌کند. این اتفاق هم امنیت کاربران را کاهش می‌دهد و هم امکان نظارت شفاف را از بین می‌برد.

وی خاطرنشان کرد: بسیاری از کاربران ایرانی حالا دارایی اصلی خود را داخل صرافی‌ها نگه نمی‌دارند و فقط هنگام معامله سرمایه را وارد حساب می‌کنند؛ موضوعی که نشان می‌دهد حتی کاربران حرفه‌ای نیز نسبت به امنیت دارایی‌های خود احساس اطمینان ندارند.

اقتصاد کریپتوی ایران؛ زنده، اما زیرزمینی

شریف‌زاد در پایان تصریح کرد: با وجود تمام محدودیت‌ها، بازار رمزارز در ایران همچنان فعال است و کاربران راه‌های خود را برای ادامه فعالیت پیدا می‌کنند.

او گفت: فشار‌ها باعث توقف بازار نشده، بلکه فقط شکل فعالیت را تغییر داده است. امروز بخش مهمی از اقتصاد رمزارزی ایران به فضایی زیرزمینی‌تر، پرهزینه‌تر و غیرشفاف‌تر منتقل شده؛ فضایی که هم برای کاربران ریسک بیشتری دارد و هم برای کل اکوسیستم فناوری کشور.

به گفته عضو انجمن بلاکچین ایران، اگر سیاست‌گذاری در حوزه اینترنت و اقتصاد دیجیتال به سمت محدودسازی بیشتر حرکت کند، احتمالاً بخش بیشتری از فعالان این حوزه یا به مهاجرت روی می‌آورند یا فعالیت خود را به‌طور کامل از ایران خارج خواهند کرد؛ روندی که می‌تواند فاصله اکوسیستم بلاکچین ایران با بازار جهانی را عمیق‌تر از همیشه کند.