ربوکاپ ۲۰۲۶؛ میدان نبرد ربات‌های خودران تا هنرپیشه!

به گزارش خبرنگار مهر، نخستین روز از رقابت‌های انتخابی ربوکاپ ۲۰۲۶ در مصلای امام خمینی(ره) در فضایی پرشور و مملو از هیجان علمی و رقابت فناورانه برگزار شد؛ جایی که دانش‌آموزان ۱۴ تا ۱۸ سال از استان‌های مختلف کشور، تازه‌ترین دستاوردهای خود در حوزه رباتیک، هوش مصنوعی و برنامه‌نویسی را به نمایش گذاشتند. در سالن مسابقات، صدای تشویق تیم‌ها، حرکت ربات‌های فوتبالیست در زمین مسابقه، تلاش ربات‌های امدادگر برای عبور از مسیرهای شبیه‌سازی بحران و اجراهای خلاقانه لیگ «آن‌استیج»، تصویری از نسل نوجوانی را ترسیم می‌کرد که آینده فناوری کشور را تمرین می‌کنند.

رقابت‌های امسال ربوکاپ ۲۰۲۶ در مرحله انتخابی، در ۶ لیگ «فوتبالیست سبک‌وزن»، «فوتبالیست آزاد (اوپن‌ویت)»، «آن‌استیج»، «امدادگر خط»، «امدادگر ماز» و «شبیه‌ساز امدادگر» برگزار می شود؛ لیگ‌هایی که هر کدام بخشی از مهارت‌های دانش‌آموزان در حوزه‌هایی مانند مکاترونیک، طراحی مکانیک، الکترونیک، پردازش تصویر، بینایی ماشین و الگوریتم‌های هوش مصنوعی را به چالش می‌کشند.

در بخشی از مسابقات، ربات‌های فوتبالیست بدون دخالت انسان و تنها با تکیه بر پردازش تصویر و سنسورها با یکدیگر رقابت می‌کردند و در بخشی دیگر، دانش‌آموزان لیگ «آن‌استیج» آینده تعامل انسان و ربات را در قالب نمایش‌های خلاقانه به تصویر می‌کشیدند؛ از ربات‌های آشپز و معدن‌کار گرفته تا روایت مدرن داستان‌هایی مانند «پینوکیو» در جهان هوشمند آینده.

برگزاری این رقابت‌ها در شرایطی انجام شد که کشور همچنان در فضای پس از تنش‌ها و شرایط آتش‌بس قرار دارد و سایه نااطمینانی‌های ناشی از جنگ همچنان احساس می‌شود؛ با این حال، تیم‌های دانش‌آموزی با وجود محدودیت‌های ماه‌های اخیر و تعطیلی برخی مدارس، پروژه‌های خود را متوقف نکردند و توانستند با آمادگی قابل‌قبول در این رقابت‌ها حاضر شوند.

داوران مسابقات نیز معتقدند سطح فنی تیم‌ها نسبت به سال گذشته رشد محسوسی داشته و بسیاری از تیم‌ها به‌صورت جدی وارد حوزه‌هایی مانند پردازش تصویر، بینایی ماشین و هوش مصنوعی شده‌اند. در لیگ فوتبالیست، مسابقات در دو بخش «شبیه‌ساز» و «ربات‌های واقعی» برگزار شد. در بخش شبیه‌ساز، تیم‌ها با استفاده از زبان برنامه‌نویسی پایتون، الگوریتم‌هایی طراحی کرده بودند که ربات‌ها بتوانند به‌صورت هوشمند و بدون دخالت انسانی فوتبال بازی کنند.

در بخش ربات‌های واقعی نیز رقابت‌ها در لیگ‌های «اوپن‌ویت» و «لایت‌ویت» دنبال شد؛ بخش‌هایی که در آن دانش‌آموزان علاوه بر برنامه‌نویسی، توانایی خود در طراحی مکانیکی، مدارهای الکترونیکی و کنترل ربات را به نمایش گذاشتند. در لیگ «اوپن‌ویت»، ربات‌ها با استفاده از پردازش تصویر، توپ نارنجی‌رنگ مسابقه را شناسایی می‌کردند، در حالی که در لیگ «لایت‌ویت» توپ‌های دارای فرستنده مادون‌قرمز، شناسایی توپ را برای ربات‌ها ساده‌تر می‌کرد.

به گفته مسئولان فنی این رقابت ها، پیچیدگی فنی لیگ «اوپن‌ویت» باعث شده بیشتر دانش‌آموزان باتجربه‌تر وارد این بخش شوند و مهارت‌های خود را در حوزه بینایی ماشین و هوش مصنوعی توسعه دهند. در بخش امدادگر نیز رقابت‌ها در سه لیگ «لاین»، «ماز» و «شبیه‌ساز» برگزار شد و تا ۲ روز آتی (جمعه ۲۵ اردیبهشت) ادامه خواهد داشت. در لیگ لاین، ۱۷ تیم در محیطی شبیه‌سازی‌شده از مناطق بحران‌زده و زلزله‌دیده با یکدیگر رقابت کردند.

در لیگ ربات های امدادگر ماز، ربات‌ها باید به‌صورت خودکار محیط را نقشه‌برداری کرده، اتاق‌ها را جست‌وجو و علائم و نشانه‌ها را شناسایی می‌کردند؛ بخشی که نیازمند پردازش تصویر و الگوریتم‌های پیشرفته‌تری بود. در میان لیگ‌های مختلف، «آن‌استیج» یکی از متفاوت‌ترین بخش‌های مسابقات بود؛ لیگی که در آن ربات‌ها صرفاً ابزار مکانیکی نبودند، بلکه به بخشی از روایت و اجرای صحنه تبدیل شده بودند. تیم‌های حاضر در این بخش با طراحی سناریوهای خلاقانه، آینده حضور ربات‌ها در زندگی انسان را به تصویر کشیدند و تلاش کردند مرز میان فناوری، هنر و زندگی روزمره را بازتعریف کنند.

لیگ «آن‌استیج» ربوکاپ ۲۰۲۶؛ صحنه‌ای برای تعامل انسان و ربات

در لیگ «آن‌استیج»، تمرکز اصلی بر تلفیق هنر، فناوری و هوش مصنوعی است؛ جایی که ربات‌ها در کنار بازیگران انسانی به بخشی از روایت نمایشی تبدیل می‌شوند. مهدی علیزاده، سرپرست لیگ «آن‌استیج» ربوکاپ ۲۰۲۶، در گفتگو با خبرنگار مهر در این باره بیشتر توضیح داد و گفت: امروزه دنیای نمایش به سمت استفاده گسترده‌تر از فناوری‌های رباتیک و هوش مصنوعی حرکت می‌کند و تعامل انسان و ربات به یکی از موضوعات جدی این حوزه تبدیل شده است. ما در این لیگ تلاش کرده‌ایم دانش‌آموزان را وارد فضایی کنیم که در آن ربات فقط یک ابزار نیست، بلکه بخشی از اجرا و روایت است.

وی با اشاره به نقش ارزیابی این تعامل در داوری مسابقات افزود: بخش مهمی از امتیاز تیم‌ها به کیفیت تعامل میان انسان و ربات اختصاص دارد. هدف این است که شرکت‌کنندگان بتوانند آینده حضور ربات‌ها در زندگی روزمره و هنرهای نمایشی را به شکل خلاقانه بازآفرینی کنند. تیم‌ها امسال ایده‌هایی مانند ربات‌های آشپز، ربات‌های معدن‌کار، رستوران‌های هوشمند و حتی بازآفرینی مدرن داستان پینوکیو را اجرا کردند؛ سناریوهایی که نشان می‌دهد نسل جدید نگاه عمیقی به آینده زندگی هوشمند دارد.

وی درباره برخی طراحی ها و نمایش های حاضر در مسابقات توضیح داد: یکی از تیم‌ها نمایش «پینوکیو» را با نگاهی مدرن بازآفرینی کرده است؛ به‌طوری‌که شخصیت پینوکیو وارد دنیای سرمایه‌گذاری و رمزارزها می‌شود و در تعامل با ربات‌ها داستان را پیش می‌برد. در این اجرا، بخشی از کاراکترها انسانی و بخشی دیگر رباتیک هستند.

سرپرست لیگ «آن‌استیج» ادامه داد: تیم دیگری ربات آشپز طراحی کرده و آینده رستوران‌های تمام‌هوشمند را به نمایش گذاشته است؛ فضایی که در آن انسان‌ها از چرخه خدمات حذف شده‌اند و تمامی امور توسط ربات‌ها انجام می‌شود. این تیم تلاش کرده پیامدهای حذف تعامل انسانی در چنین محیطی را به تصویر بکشد

علیزاده ادامه داد: امسال ۶ تیم از استان‌های تهران، البرز و فارس در این لیگ حضور دارند و در نهایت یک تیم به‌عنوان نماینده ایران به مسابقات جهانی ربوکاپ ۲۰۲۶ در کره‌جنوبی اعزام خواهد شد.

لیگ فوتبالیست ربوکاپ ۲۰۲۶؛ از شبیه‌ساز تا ربات‌های خودران

در بخش ربات های فوتبالیست، در روز نخست رقابت‌هایی در دو حوزه «شبیه‌ساز» و «ربات‌های واقعی» برگزار شد؛ بخشی که تمرکز اصلی آن بر برنامه‌نویسی، الگوریتم‌نویسی و طراحی سیستم‌های هوشمند کنترلی است.

محمدحسین ذوالفقاری، سرداور مسابقات ربوکاپ آزاد ایران، در تشریح ساختار این لیگ به خبرنگار مهر اظهار کرد: لیگ فوتبالیست به دو بخش شبیه‌ساز و ربات‌های واقعی تقسیم می‌شود. در بخش شبیه‌ساز، دانش‌آموزان با استفاده از زبان پایتون الگوریتم‌هایی طراحی می‌کنند که ربات‌ها بتوانند در محیط مجازی فوتبال بازی کنند. این بخش کاملاً مبتنی بر مهارت‌های برنامه‌نویسی و تحلیل داده است.

وی افزود: در بخش ربات‌های واقعی، تیم‌ها وارد حوزه طراحی مکانیکی و الکترونیکی می‌شوند. در لیگ اوپن‌ویت و لایت‌ویت، ربات‌ها باید به‌صورت خودکار و بدون دخالت انسان عمل کنند و هدف نهایی این است که در آینده بتوانند در کنار انسان‌ها فوتبال واقعی بازی کنند.

سرداور مسابقات ربوکاپ آزاد ایران درباره تفاوت لیگ‌ها توضیح داد: در اوپن‌ویت، ربات‌ها با پردازش تصویر توپ نارنجی‌رنگ را شناسایی می‌کنند، اما در لایت‌ویت از توپ‌های مادون‌قرمز استفاده می‌شود که کار تشخیص را ساده‌تر می‌کند. همین تفاوت باعث می‌شود سطح پیچیدگی فنی اوپن‌ویت بالاتر باشد. دانش‌آموزان در مسیر ورود به لیگ «اوپن‌ویت» معمولاً کار خود را از لیگ‌های ساده‌تر مانند «لیگ پرایمری» یا لیگ ربات‌های سبک آغاز می‌کنند. بسیاری از آن‌ها در ابتدا با کیت‌های آماده الکترونیکی و بردهای «آردوینو» وارد حوزه رباتیک می‌شوند و با زبان برنامه‌نویسی ++C کدنویسی را آغاز می‌کنند. در مراحل ابتدایی، برنامه‌ها در حد ساختارهای ساده شرطی و منطقی است، اما به‌مرور و با افزایش تجربه، مهارت آن‌ها توسعه پیدا می‌کند.

وی با اشاره به روند پیشرفت دانش‌آموزان گفت: زمانی که دانش‌آموزان به مقاطع بالاتر تحصیلی می‌رسند، وارد لیگ‌های پیشرفته‌تری مانند «اوپن‌ویت» می‌شوند و در این سطح به سراغ مباحثی مانند پردازش تصویر، هوش مصنوعی و برنامه‌نویسی پیشرفته با زبان پایتون می‌روند. در این مرحله، ربات‌ها باید بتوانند محیط اطراف و توپ مسابقه را به‌صورت هوشمند شناسایی و تحلیل کنند.

ذوالفقاری درباره سطح مسابقات امسال نیز گفت: با وجود محدودیت‌هایی که برای برخی تیم‌ها در استفاده از امکانات مدارس و تجهیزات وجود داشت، تیم‌ها عملکرد بسیار خوبی داشتند و نسبت به سال گذشته پیشرفت محسوسی مشاهده می‌شود. بسیاری از تیم‌ها توانسته‌اند ربات‌ها و الگوریتم‌های خود را توسعه دهند و کیفیت رقابت‌ها ارتقا پیدا کرده است.

لیگ امدادگر ربوکاپ ۲۰۲۶؛ ربات‌هایی با مأموریت نجات

در بخش ربات های امدادگر، در روز نخست مسابقات، رقابت‌هایی در سه لیگ «لاین»، «ماز» و «شبیه‌ساز» برگزار شد. مهدی نوزاد، سرپرست لیگ ربات های امدادگر، درباره ساختار مسابقات اظهار کرد: در لیگ امدادگر لاین ۱۷ تیم، در لیگ ماز ۷ تیم و در بخش شبیه‌ساز ۵ تیم حضور دارند. هر بخش سهمیه جداگانه برای رقابت‌های جهانی دارد.

وی درباره ماهیت لیگ ها توضیح داد: در لیگ ماز، ربات باید به‌صورت خودکار محیط را کاوش کند، نقشه‌برداری انجام دهد و علائم و نشانه‌های محیطی را تشخیص دهد. این بخش نیازمند پردازش تصویر پیشرفته و الگوریتم‌های دقیق است. در لیگ شبیه‌ساز، ربات‌ها به‌صورت مجازی و بدون سخت‌افزار فیزیکی کنترل می‌شوند و تمرکز اصلی بر برنامه‌نویسی است. در تمام این لیگ‌ها پس از شروع مسابقه، هیچ دخالتی از سوی تیم‌ها وجود ندارد و ربات‌ها کاملاً خودکار عمل می‌کنند.

سرپرست لیگ ربات های امدادگر ربوکاپ ۲۰۲۶ در خصوص تقویم اجرایی رقابت‌ها اظهار کرد: امروز دو رقابت در لیگ لاین و یک رقابت در لیگ‌های ماز و شبیه‌ساز برگزار شد و فردا اوج رقابت‌ها با برگزاری ۳ تا ۴ راند خواهد بود و روز جمعه نیز پس از برگزاری بخش تکنیکال چلنج، مراسم اختتامیه برگزار می‌شود.

نوزاد با اشاره به پیشرفت تکنولوژی در ربات‌ها تصریح کرد: هر سال شاهد شگفتی‌های فنی در مسابقات هستیم؛ برخی تیم‌ها در مکانیک ظریف و برخی در الگوریتم‌های پیچیده می‌درخشند. امسال شاهد استفاده جسورانه از پردازش تصویر و هوش مصنوعی هستیم. در لیگ ماز دوربین و پردازنده اصلی الزامی است و در لیگ لاین نیز هم‌اکنون ۳ تیم از دوربین استفاده می‌کنند که رویکرد کمیته نیز سوق دادن تمامی تیم‌ها به سمت دوربین، پردازش تصویر و تکنولوژی‌های جدید است.