به گزارش خبرگزاری مهر به نقل از مدیکال نیوز تودی، نتایج یک مطالعه نشان داد که مصرف نوشیدنی‌های غیرالکلی شیرین با افزایش ۱۸ درصدی خطر ابتلا به افسردگی مرتبط است، اما به نظر می‌رسد قهوه اثر محافظتی دارد.
بدیهی است که این مزیت تنها در مورد قهوه ساده و بدون شکر (یا با حداقل میزان شکر) مشاهده شده است و مصرف قهوه‌هایی با شیرینی زیاد، با خطراتی برای سلامتی مرتبط دانسته شده‌اند.
این مقاله داده‌های حاصل از ۵۹ مطالعه را که شامل بیش از ۲ میلیون شرکت‌کننده از ۲۲ کشور بود، مورد تجزیه و تحلیل قرار داد. افرادی که مقادیر بیشتری قهوه می‌نوشیدند، در مقایسه با کسانی که قهوه بسیار کم یا اصلاً مصرف نمی‌کردند، حدود ۱۳ درصد کمتر در معرض تجربه علائم افسردگی قرار داشتند.
با این حال، این اثر محافظتی تنها در مورد افسردگی مشاهده شد و به نظر نمی‌رسید که مصرف بیشتر قهوه تأثیر مشابهی بر اضطراب یا استرس داشته باشد.
چندین پژوهش، نوشیدنی‌های حاوی شکر و نوشیدنی‌های شیرین‌شده با شیرین‌کننده‌های مصنوعی را با افزایش خطر ابتلا به مشکلات و اختلالات سلامت روان و همچنین بروز علائم بیشتر، مرتبط دانسته‌اند.
محققان در توضیح این موضوع می گویند: «یکی از این مکانیسم‌ها، التهاب است. مصرف مزمن رژیم غذایی سرشار از شکر ممکن است فعالیت التهابی عصبی را در نواحی مغزی درگیر در واکنش به اضطراب افزایش دهد؛ از جمله افزایش نشانگرهای التهابی مانند IL-۶ و TNF-α. نوشیدنی‌های شیرین‌شده با شکر ممکن است در نوسانات قند خون و مقاومت به انسولین نیز نقش داشته باشند؛ عواملی که می‌توانند بر “فاکتور نوروتروفیک مشتق‌شده از مغز” (BDNF) و انعطاف‌پذیری عصبی (نوروپلاستیسیته) تأثیر بگذارند.»
فاکتور نوروتروفیک مشتق‌شده از مغز (BDNF) پروتئینی حیاتی است که به رشد و حفظ نورون‌ها کمک می‌کند و سطوح پایین آن با افزایش خطر ابتلا به افسردگی مرتبط دانسته شده است.
مکانیسم دیگری که از طریق آن شکر ممکن است بر سطح اضطراب تأثیر بگذارد، هورمون کورتیزول است.
به گفته محققان: «رژیم‌های غذایی با قند بالا ممکن است ریتم طبیعی کورتیزول را مختل کرده و بر محور هیپوتالاموس-هیپوفیز-فوق‌کلیه (HPA) — که مسئول تنظیم واکنش بدن به استرس است — تأثیر بگذارند. استرس اکسیداتیو نیز ممکن است در این میان نقش داشته باشد.»
از سوی دیگر، رژیم‌های غذایی پرشکر و جذب ضعیف فروکتوز نیز می‌توانند سطح سروتونین بدن را کاهش دهند؛ امری که می‌تواند تأثیر منفی بر تنظیم خلق‌وخو داشته باشد.
اما قهوه ممکن است به کاهش خطر افسردگی کمک کند. پژوهش‌های پیشین نشان داده‌اند که نوشیدن قهوه می‌تواند اثر محافظتی بر سلامت روان داشته باشد. یک مطالعه خاص نشان داد که نوشیدن روزانه ۴ فنجان قهوه می‌تواند خطر افسردگی در زنان را تا ۲۰ درصد کاهش دهد.
اما قهوه دقیقاً چگونه چنین اثر محافظتی‌ای ایجاد می‌کند؟ یکی از راه‌هایی که محققان فکر می‌کنند قهوه این اثر را دارد، از طریق کافئین و تأثیر آن بر انتقال‌دهنده‌های عصبی در مغز است.
کافئین، آدنوزین، یک انتقال‌دهنده عصبی که در احساس خواب‌آلودگی و کندی مغز ما نقش دارد را مسدود می‌کند، که به طور طبیعی باعث افزایش سطح دوپامین و سروتونین می‌شود- دو انتقال‌دهنده عصبی ضروری برای انگیزه، لذت و شادی.
یکی دیگر از مکانیسم‌های احتمالی، محتوای بالای آنتی‌اکسیدان در قهوه است. آنتی‌اکسیدان‌هایی مانند اسید کلروژنیک می‌توانند به آرام کردن التهاب در مغز کمک کنند، که عامل اصلی افسردگی است.
